(VNGL – Truyện ngắn). Thứ người xấu lấy đi chính là niềm tin của người khác dành cho họ, đâu thể nào lấy đi lòng tốt của cha con. Điều má hay nhắc về cha là vậy. Biết bao nhiêu lần rồi, ổng đều tha thứ cho người ta dù có phạm lỗi lớn đến chừng nào. Nhưng cha mày lầm, niềm tin của ổng đâu có nhiều tới mức mà cứ để người ta lấy đi hoài.
– Nhà hết gạo rồi.
– Tui cho nốt lần này.
Tay cạo chiếc vá xuống đáy nồi, lớp cơm cháy loang lổ. Má cúi gằm xuống chẳng nói thêm lời nào. Nhưng lần im lặng này sẽ lại cận kề những lần hỏi rồi im lặng khác.
– Bộ người ta lại bệnh à?
– Hông, mấy ngày nữa vợ nó đẻ.
Má chỉ hỏi vậy chớ chưa lần nào cản cha. Sự im lặng bỏ lửng sau câu trả lời gọn lỏn đó, làm má cũng dửng dưng. Má thõng chân xuống mặt nước khi ngồi trên mấy tấm ván gỗ gầy nhom, tiếng cót két làm má quên mất mình cũng cần có ai đó để nhỏ to trút bầu tâm sự.
Mỗi lần cha mang gạo trong hũ đi cho người ta, ổng về nhà với gương mặt sáng láng kiểu trăng rọi trên sông. Má nhìn cái hũ gạo trống hoác, nhìn đôi mắt rực rỡ đầy ơn huệ của ổng mà thấy lạnh sống lưng. Ổng thương người ta bằng cái bụng kêu ọt ọt của vợ con mình. Má muốn gào lên, nhưng nhìn xóm giềng xúm lại khen ổng là ông bụt, má lại lẳng lặng đi mót trứng lũ vịt đẻ sót ngoài đồng. Cái sự tử tế của cha Hòe… nặng lắm.
Má chắp miệng, mắt nhìn mông lung ra phía đầm.
– Hồi đó, cha mày mang cả bầy vịt tơ đi trả nợ thay cho người ta. Tao hỏi rồi mai tui với con lấy gì ăn, ổng chỉ cười… Hòe nín thinh đợi câu tiếp theo, nhưng má không nói nữa. Má cúi xuống, ngón tay run run miết vào cạnh rổ.
– Ổng cười đẹp quá. Đẹp tới mức tao không dám khóc.
Cha mất, má thất thểu ôm di ảnh đi qua con đường xóm Bưng. Lừng khừng làm sao má té xuống ao bèo dưới gốc cây xoài tượng. Má khóc giụa dưới ao, ai vớt má lên má cũng chẳng chịu. Thằng Hòe đi tìm má, nó nhỏ thó chạy hụt chân cái đùng. Má mới gạn nước ao trên mặt, nhoài người quắp nó quay về chòi vịt.
***
Nắng rạc cả những gốc rạ nâu. Giòn rộp. Đồng mùa này ngóng nước như trẻ con hóng má đi chợ về. Phải đi xuôi về phía đầm, năm nào cũng vậy. Năm nay nước rút sớm, hạn này còn dài dài. Má ru thằng Hòe ngủ rồi nhìn trăng chắp miệng liên hồi. Trăng quầng rõ tới vậy, cứ cái đà này chắc má con mình đưa vịt chạy đồng sớm thôi Hòe ơi. Đêm nào má cũng nhìn trăng. Trăng quầng là điềm báo hạn. Là điềm báo của một cuộc gặp gỡ mà thể nào cũng trải qua. Nơi căn chòi xổng cao trên mặt đầm cạn. Ông ta không có tên gì đặc biệt, chỉ là ông Thứ, một người thừa của số phận. Cái hình ảnh ngồi lặng như thiền, xoay núm vặn trên chiếc radio, phát ra những tiếng rè rè chưa lần nào làm Hòe thôi tò mò.
Chiều nay nắng mượn màu của hoa chùm chu trên bờ ruộng, nhuộm đỏ khoảng trời trong vũng nước còn sót lại dưới chân Hòe. Vác cây xua vịt cao ngống cột chiếc túi nylon vàng chóe. Hoè ngang vũng nước mà chột dạ nghĩ miết về má. Hay nó nghỉ học hẳn về phụ má chạy đồng.
– Má. Hay con nghỉ hẳn. Con đi…
Má nhìn cái nhìn thông thốc ra phía cột khói nhà người ta nấu cơm chiều.
– Học đi. Tao chưa chết, đồng chưa cháy được. Ngủ đi thằng quỷ nhỏ.
Má một mực không cho. Giữa mùi bụi của lũ mọt thao thiết gặm nhấm phên ván. Khoảng ngưng giữa chừng của má làm Hòe khấp khởi chờ đợi cái gật đầu.
– Nghỉ hè tao cho mày rượt tụi nó.
Hòe cứ phải ở nhà nội trên vườn mà không có má. Đến bữa ăn nó cũng nghẹn, lần nào trước khi đi học cũng phải ào ra đồng, rồi ba chân bốn cẳng chạy băng qua xã để đến trường. Riết rồi cũng thành quen, sáng nào không gặp má là nó bồn chồn, nhét chữ chẳng đặng.
Cái thằng, lớn tướng mười lăm rồi chớ có ít đâu. Mà ăn nói cứ thủ thỉ. Tay nó tước từng sợi mảnh như bết chặt vào nhau của đám lông con con cắm chặt lông ống. Hay Hòe lấy lông vịt làm cho má cái áo tơi, lông vịt ngó vậy chớ chống nước tốt lắm. Mưa xứ này có bao giờ ít đâu, lần nào đổ xuống cũng như muốn dội trôi cả căn chòi. Mấy cái áo mưa má mặc lúc nào cũng te tua như lá chuối phơi mình thách thức gió. Ở trường, chẳng ai nhắc tới áo mưa bằng lông vịt, nhưng Hòe muốn làm. Hòe muốn mình thực hiện những thứ mà Hòe biết tường tận, vì sao lông vịt lại chống được nước mưa.
***
Ông Thứ không ngẩng đầu, tay vẫn vặn cái thứ cũ mèm đang la lên khèng khẹc.
– Nước rút tới chân rạ rồi. Đi chưa?
– Mai đi.
– Ừ. Đi lẹ… Ông Thứ ngưng một chút, chiếc radio tự dưng như có tiếng bài vọng cổ khọt khẹt rồi đứt quãng.
– Đừng để thằng nhỏ thấy mặt tui.
Má đứng đó như trời trồng, cho đến khi nắng liếm hẳn sau gốc xoài tượng phía rìa ruộng mới quay lưng.
Hổng lẽ má phản bội cha. Má phản bội những ngày đồng đầy sương cha quặn từng đốt khớp mà chẳng dám đi khám. Má phản bội sự bao dung của cha hay sao? Mà rõ ràng cái bóng má nhỏ thó cạnh người đàn ông đó là thật. Hay má muốn có người mới chạy đồng cùng má. Sao không phải là Hòe? Xin tới xin lui má chưa lần nào đồng ý. Túi nylon vàng trên đầu cây lùa vịt cứ phần phật lay. Hòe sợ sự hiện diện của chính mình, sợ tất thảy âm thanh bao quanh ngay lúc này. Tay siết chặt lấy cán tre mà mồ hôi cứ tự tứa ra, đến mức nó còn nghĩ mình chẳng đủ sức giữ được cái cây bé xíu này.
Má con Hòe lại lùa vịt đi xuôi về hướng đầm cạn. Nắng vẫn rạc rào trên gốc rạ. Hòe nhìn cái bóng của má đổ dài trên đất nẻ, nay má cũng đang bắt đầu có cái dáng vẻ bao dung y hệt cha. Má đang tha thứ cho sự quá tử tế của người chết bằng cách tiếp tục sống như thể chẳng có chuyện gì xảy ra.
– Đi lẹ con, đêm qua trăng quầng. Ngày nay nắng cháy thịt đó.
Thứ nắng phả rực xuống đồng như làm con người ta mê sảng. Trong một đêm cháy đồng, má lùa đám vịt chạy có cờ. Ông Thứ gọi má Hòe bằng một cái tên khác, cái tên thời con gái mà có lẽ cha Hòe chưa bao giờ gọi.
– Ông gọi má con là Hường?
Có gì đó rất khác trong mắt ông Thứ. Ổng nhìn thằng Hòe như cái cách nước ròng trên mặt sông. Trắng dã. Sau tiếng rè của cái radio chết tiệt, giọng ông Thứ run run.
– Phải rồi. Má con hồi còn trẻ.
– Sao nghe lạ hoắc.
– Ừ.
Tiếng ừ nghe khò khè như lây nhiễm từ món đồ ông giữ riết trên tay. Chiều ráng hay cái cái cách giữa hai người nói chuyện về người đàn bà cùng bầy vịt chân cam đang ở tít đằng xa kia, hai khuôn mặt đỏ lựng. Mênh mông đồng, má đứng dõi theo giữa nhộn nhạo của lũ vịt xám.
Hòe chẳng bận tâm đến người ta nghĩ mình như thế nào trong nhân dạng trước mặt. Chỉ biết mỗi lần má gặp ông Thứ là y như rằng, nó không muốn ai nhìn thấy bộ dạng của nó lúc này. Lóng ngóng, mặt mày đỏ tía. Chân nó còn chẳng muốn bước, nói gì đến chạy. Nhưng lần này khác. Má đứng sát căn chòi của ông Thứ, lưng má tựa cây cột tróc lở. Một con người khác, rất khác so với những gì Hòe biết.
Bờ ruộng khấp khểnh không cản được Hòe. Tiếng thở dồn đến tận tai, lùng bùng. Đám đất nẻ cong mỏng như bánh tráng, cứ vậy mà rệu rạo. Chân nó phăng phăng nhảy qua mấy con mương trơ đáy. Phập, tiếng bàn chân đạp vào vũng nước đang chứa khoảnh trời màu cam của lửa. Hòe chống tay xuống vũng nước nhão, mùi bùn ướt trộn với khói khét, thứ mùi mà cả tháng rồi mới được nghe lại. Chẳng kịp nghĩ, Hòe chạy một mạch về phía nhà nội.
***
Sáng đó dấu chân trên đồng nhiều như rạ. Cái cách người ta từ tứ phía kéo đến chẳng khác nào sạ ruộng. Tiếng người lẫn trong gió phía hồ ràn rạt ùa về. Ông Thứ nằm đó trên tay vẫn còn bấu chặt cái radio khò khè đang dò sóng. Cái cách người đời thương xót kể cũng lạ, thương đến đạp ruộng rạc chân tiễn ông đi.
Cũng kiểu tình người đó, người ta lại xót xa cho ông như thể cả cuộc đời ông mãi cũng chưa dò được tần sóng radio nào. Nắng lẹm từ mái chòi, bén ngót như nét vẽ trên mấy tấm tranh kiếng từ cù lao Ông Chưởng đang chưng ở nhà nội. Cố tình tràn lên đôi chân co quắp đang nằm đó, rồi lan cả lên người. Chiều xiên, người ta cũng thả bớt lòng thương lại trên những bước trở ngược về nhà. Mùi đồng lại hanh oi bởi trời ráng đỏ.
Má đến, không khóc, chỉ đưa tay nhấn nút thật nhẹ. Tiếng rè ngưng hẳn, cả cánh đồng im phăng phắc. Tay má run run khi chạm vào chiếc radio cũ sờn, thứ duy nhất ông Thứ dùng để nghe ngóng thời sự thế giới, hay thực chất là để nghe tin dự báo thời tiết mỗi chiều?
***
Ruộng khô. Má nằm vẹo trên gờ ruộng để Hòe nhổ mấy cọng tóc sâu. Đâu mà tóc sâu, nhổ hết chắc trọc luôn đầu quá. Chẳng biết ai xui khiến sao, lời má rủ rỉ như cách cây đang trổ lá. Má kể chuyện như thể đã lâu lắm rồi má chưa gặp con mình. Giọng má cứ thì thầm rồi ngắt quãng. Những lần má lặng im là câu chuyện tiếp theo đó sẽ dần dà mặn lên như nước triều đang lấn sâu vào từng ngách sông.
Cha Hòe xuất hiện như ghe lạc cứu giúp kẻ đuối nước. Năm đó ông Thứ mất trắng, bầy vịt chết rụi như cách chúng từng rải trứng giữa những ngày chạy đồng. Bao nhiêu vốn liếng thời thanh niên của ổng, chìa hết cho ông Thứ. Rồi ổng cưới má, cưới luôn cái nợ mòn công má chạy ghe bán trứng.
Cái lần ông Thứ tần ngần ở hàng ba. Đàn ông đàn ang gì mà cạy miệng vẫn như ngậm bồ hòn. Nhưng ổng khác, ổng chưa bao giờ chê má lì. Lần cự cãi với người bốc xếp trên chợ xã, má quăng đống trứng vịt xuống sông. Mặt sông cứ vậy nuốt chửng hết. Đầu tóc ông Thứ ướt mẹp, mỗi lần ngoi lên đem được mấy cái trứng lẳng lặng thả vào sọt má để trên ghe. Chi mà lạ, người đâu kỳ cục đến tước mất cơn giận ngang tàng của má. Lần đó coi như món nợ do má gầy nên. Sự lẳng lặng đó chẳng biết sao má lại để ông Thứ lần từng cúc áo. Má khùng đến nghiệt ngã.
Rồi má xuôi xe về miết dưới miệt biển. Người đàn ông làm đống trứng vịt của má chìm nghỉm trong nước sông đục ngầu tìm tới má. Ổng lặn lội tới xin lỗi má. Ổng nói ổng giúp ông Thứ bằng thứ tiền phải đổi bằng mấy cơn đau khớp, bằng cả sức trẻ vác đồ chạy ruông trong chợ. Má cảm kích thứ tình cảm nghèn nghẹn đó. Ổng không chịu về, cứ ở lỳ nhà ngoại. Má mang thai thằng Hòe mà chưa lần nào đủ can đảm để nhìn thẳng vào mắt cha.
– Mà ổng biết hết. Tao theo ổng đi chạy đồng cả đời, không phải để giữ lòng tốt của ổng, mà để giữ cái bí mật này cho mày được làm con của một người tử tế.
Đồng muôn đời vẫn khát nước như cách người ta thèm được yêu thương. Vậy là má chưa từng yêu cha. Má chỉ muốn ở đó, lặng lẽ tựa cái bóng đổ tràn lên bầy vịt. Cứ miết mải lùa chúng đi ngược hướng mặt trời.
Tiếng chắp miệng của má tan vào thứ gió thông thốc qua đồng, khô như tiếng đất nứt. Xấn ngón tay bẽ vỡ mảnh phù sa vỡ giòn như bánh tráng. Rồi chẳng biết, má có còn thắc mắc phía đồng cạn năm sau liệu có ai chờ má chạy đồng.
Mưa, cơn mưa đầu mùa xóa dấu mặt trời. Lần đầu tiên má khoác chiếc áo tơi bằng lông vịt. Đã thiệt, đúng là nó đã không ướt y như Hòe tưởng tượng. Những mảnh bùn khô cong đang được nắn lại, rồi hạt thóc sẽ nảy mầm như cách con người ta phải lớn lên.
VÕ ĐÌNH DUY
