(VNGL – Văn trẻ).
– Em là người tìm ra chỗ đấy đấy.
Kha tiếp tục mở ra một lối sau đám lá rừng. Vạt áo rộng hơn người, dùng dằng chảy sóng sánh theo nhịp bước đi.
– Tại sao em chắc thế?
Tìm ra nhưng chẳng sở hữu, Kha không được ôm giữ nó hay cất giấu ở đâu. Vạt áo lúc thì chảy chậm lúc thì lại nhanh. Không cần nhìn những đám lá cũng biết được rằng sương đang ở đó. Tiếng bước chân, đúng chứ, hoặc là cả tiếng cánh tay đưa ra để vung về phía trước. Đoạn này vừa phải thôi vì có nhiều gai và đá lởm chởm.
Tóc tai của hai người nhìn không thấy rõ, chỉ thấy đường viền sậm đang viền quanh một bên gương mặt óng ánh mồ hôi.
– Mình sẽ làm hôm nay, đừng chờ thêm nữa.
Kha đang nói gì vậy, đầu gối nâng cao đến bụng để bước lên chỗ trũng. Mấy lần trước hai chị em sẽ hát nhỏ khi đi qua khúc này. Lần này không thấy Kha hát nên chị cũng chỉ hé môi rồi khép lại, hớp một chút không khí đi qua chỗ kẽ răng.
Đường vằn vện của đá, bụi khô, con đường đi xuyên qua mảnh tựa sợi chỉ. Sợi chỉ luồn vào một nghĩa địa những tảng đá chết. Chúng nhiều và nhô lên thành những khối nhọn lởm chởm như mụn cóc. Sợi chỉ cam và lũ mụn cóc xám ngắt. Con đường bên trong lẩn khuất, bên ngoài là một mảng lớn bất động và trông đáng sợ. Gió và sự chuyển động trong không khí làm những chỗ lồi lõm như đang thở. Tiếng thở của hai chị em nối nhau, có những lúc gối lên nhau.
– Chị sợ nhỡ không kịp, ở nhà đợi chị em mình.
Một con dốc, Kha bám tay vào bụi và giờ có hai nắm lá nhỏ. Thơm, mùi này trong cháo mẹ hay nấu. Có bát nhỏ và bát lớn hơn. Kha vò nắm lá và tung lên trời. Kha vẫn chưa đáp, biết rõ rằng từ đây đến chỗ đấy không còn quá xa. Nhưng từ nhà đến đây thì xa đấy, hát khản cả cổ đến cả mười mấy khúc ca lặp đi lặp lại, lúc nào cũng vậy. Lúc này chỉ có những nhịp thở gấp gáp. Mỗi bước tiến về phía trước, con đường phía sau lưng dẫn cả hai về nhà sẽ nới dài thêm gấp đôi. Có lẽ nghĩ đến đó làm chị sợ rằng sẽ không kịp quay lại trước khi trời tối.
Mấy con sâu bò trên một tấm lá nhỏ. Những bụi lá quá thưa thớt làm chúng lộ rõ ra trước tầm mắt. Chúng bất động, có con trèo tòong teng trên một nhánh cây đã trụi. Đã đi qua rồi nhưng Kha vẫn cố ngoái đầu trông mấy con sâu, không dễ gì mà nhìn thấy chúng mùa này.
– Chị có nhớ bài hát nói tới con sâu không?
– Bài hát à, chị chỉ biết bài con sâu khóc.
– Chắc là bài ấy, cái bài buồn buồn ấy.
– Ừ, bài ấy buồn lắm.
Có những chỗ phải làm thật trầm và rơi bất ngờ như tiếng nấc trong khúc ca ấy. Dù biết con sâu buồn nhưng không ai biết được nó sẽ khóc vào lúc nào, nước mắt sẽ chảy từ đâu. Dù chưa ai dám chắc đã nhìn thấy con sâu khóc, nhưng thật buồn khi nghĩ đến chuyện con sâu khóc. Nó nhỏ bé, mùa rồi lại mùa, con sâu nó khóc, thấm vào bên trong lòng. Nỗi buồn ấy có thật, như thể nước mắt nó đã dây vào vai hay vương trên không khí lúc mình đi ngang qua những bụi cây. Rồi người ta mang sâu về ăn chúng, trong những buổi tối như hôm nay, lúc ấy người ta biết hát những khúc ca thật buồn.
Dù đã lâu nhưng chị luôn có những cảm tưởng về giọng hát của Kha. Chị nhớ rằng nó rất xinh đẹp. Tiếng hát xinh đẹp. Đó là những quãng âm mênh mông và không liền nhau. Cả hai chưa bao giờ có thể đồng thanh, khoảng nghỉ giữa những chỗ trong câu hát của người này khác người kia. Cứ như dừng lại để nghĩ ngợi và thậm chí là quên mình sẽ cần quay lại khúc ca ở chỗ nào.
– Chị sợ mẹ đang đợi ở nhà đấy.
– Sắp tới rồi, cả nhà sẽ lại vui ấy mà.
Chị theo bước, không nói gì nữa, nhận ra khung cảnh xung quanh chẳng còn quá quen mắt. Bắt đầu từ đây, chị sẽ không biết về những đám lá phía trước sẽ có thể là gì và bụi gai sắp bước qua sẽ chằng chịt ra sao. Kha đi chậm một chút để chị bám gần hơn, rồi quệt mồ hôi trên trán hất về sau làm dây vào chị.
Những bụi cây ít dần, thế chỗ chúng là đám đá. Đám đá lúc này như mấy đốm than, từ chối người đi đường bằng hơi nóng. Kha mặc kệ, cứ thế bấu vào và tiến dần lên những đoạn dốc. Một kiểu địa hình khiến người ta không thể biết được là mình đang leo cao hay tiến vào sâu hơn.
Nếu ngoái nhìn từ đây, sẽ phải gập cổ hết sức mới nhìn thấy được khói từ một vài mái nhà. Giống như có hàng trăm hàng ngàn con ngựa nằm thoi thóp, quang cảnh hắt lên màu đà ngút ngàn. Đường vằn vện chính từ khói mà tạo thành. Mùi khói đặc khét bốc ra từ đấy, được gió nặng nề nâng lên.
Mồ hôi Kha thấm vào chỗ đường căng do đầu và vai tạo thành
– Rồi sẽ có lúc chị sẽ đến đây một mình đấy, em sẽ chỉ đường cho chị
Kha bước chậm lại khi đến chỗ này, úp bàn tay vào một bờ đá gần đó. Phải đến độ một phút, cho đến khi bờ đá mát dần rồi báo một tin vui. Chị theo bước Kha đi về hướng sau lưng bờ đá. Kha thoăn thoắt trên con đường sợi chỉ khô cằn.
– Nó đây rồi.
Một lối nhỏ thoải xuống đám cây mọc rậm rạp hơn rõ so với phần còn lại. Kha vén qua loa bằng vạt áo.
– Chị đẩy hòn đá này ra đi.
Chỗ hàng lông mi chị óng ánh mồ hôi. Mồ hôi rỏ xuống hòn đá khi chị kê vai xoay mạnh. Như có cái gì đó đang chờ, hẳn là nó đã được đám lá và hòn đá che lại. Một hốc nước hiện ra, âm thanh của nó hiện ra, cảm giác về nó hiện ra, một nỗi niềm hiện ra. Kha nhìn hốc nước rồi lại quay sang nhìn chị, vừa lúc ấy Kha cũng hạ trên vai xuống đồ lấy nước mang theo. Kha bắt đầu cởi vạt áo to lớn, những lớp vải theo nhau tuột xuống đậu trên đám lá rung rinh.
– Mình không lấy nước sao?
– Một lát nữa đi.
Kha men theo lối nhỏ và chầm chậm nhúng viền bàn chân vào mặt nước đang căng lên. Những ngón chân rúc vào nước. Rồi đến mắt cá và rồi là nửa thân người Kha đã ở dưới hốc nước. Tiếng nước nghịch ngợm bám dính vào vào Kha dù cho Kha vẫn chưa cử động gì. Kha chờ chị. Bàn tay ướt đầy nước của Kha chạm vào chị như thúc giục.
– Ở dưới này có tiếng gì đó vui lắm, chị có nghe thấy không.
Kha lại nói tiếp:
– Nó bé hơn so với chỗ mình vẫn thường lấy nước. Ở chỗ ấy nước cũng reo vui như vậy, nhưng khi đựng trên vai rồi thì em chẳng còn nghe thấy nữa. Trên đường về chỉ thỉnh thoảng là tiếng nước xô nhau mà thôi.
Chị yên lặng, không biết là để lắng nghe hay để nhìn ngắm hốc nước trước mặt.
Đám lá trĩu xuống vì đỡ vạt áo của chị. Rồi mực nước cao dần lên khi chị bước xuống. Một tiếng reo trộm thoát ra rồi âm vang trong hốc nước khiến mặt chị nóng bừng bừng. Hốc nước vừa vặn cho cả hai chị em, thỉnh thoảng ngộn lên bạo dạn khi một trong hai cố ấn người sâu xuống.
Đã rất lâu rồi chị mới nhìn thấy nhiều nước đến thế. Nhiều hơn rất nhiều so với những gì vẫn được đựng trên vai. Nhiều hơn rất nhiều so với nồi cháo mà mẹ vẫn hay nấu, có bát lớn bát bé. Nhiều hơn rất nhiều so với cái cốc chị vẫn uống mỗi ngày một vài lần. Thậm chí, chị có thể vục mặt xuống và hớp cho thật đã món nước đang dâng lên tới gần cằm chị lúc này.
Kha hình như đã uống nhiều nước nên bắt đầu xõa tóc và hớt nước lên khắp nơi. Tóc Kha dài nhưng khô, phải nhúng đến mấy lần thì nước mới làm đám tóc mềm hơn và làm thành hình như phiến lá.
– Em đã đợi để đưa chị tới đây cùng. Em đã nhiều lần cố tình đứng từ phía sau hòn đá và ghé mắt nhìn. Lúc đấy, ở dưới hốc cũng là nước, trên vai em cũng là nước nhưng sao cảm giác khác lắm.
Trước mặt chị lúc này là ánh mắt của Kha. Kha đứng gần chị hơn chị nghĩ, gần hơn cả những lúc ở nhà và cả khi đi trên con đường đến chỗ lấy nước.
Chị chà lưng cho Kha. Chị đã có những lúc mạnh tay để gột cho bằng sạch những vết nhựa cây và cả đường lằn xung quanh chỗ nối cánh tay và thân người. Chị không ngăn nổi tò mò tại sao những vết này lại dây vào tận đây, và Kha có biết không. Từng luồng sáng lưa thưa thổi vào trong hốc mang theo chút không khí dễ chịu.
Rồi đến tiếng sột soạt khô khốc bên ngoài. Chị lại như tranh thủ, vội vàng như thể có ai đó đang đợi và âm thầm ra hiệu cho hai chị em phải mau mau xong xuôi để còn bước ra khỏi cái hốc. Cũng may chỉ là những loài vật nhỏ, và những vết nhựa cây cứng đầu thì cần nhiều thời gian để làm mềm ra để bôi cho thật sạch.
Mực nước làm thành một lớp vải quấn quanh mạn sườn của chị, và cao hơn eo của Kha một chút. Cả hai khum tay rót nước vào tóc và vai rồi nhìn dòng chảy trượt hòa về hốc nước. Và kể cả đang ở trong cái hốc ngồn ngộn nước như vậy, nhưng chị vẫn nhiều lần dùng những bụm nước nhỏ xíu vì sợ sẽ hết.
Chị gỡ những sợi rối trong mớ tóc Kha bằng mấy ngón tay ướp đầy nước. Nắng rọi vào làm một vùng tóc sáng lên và trong vắt như một tấm gương phía trước mặt chị.
Kha bắt đầu hát, âm thanh lúc thì mắc kẹt trong hốc nước, lúc thì đã tìm được cách bay ra ngoài. Không ai biết tiếng hát có vượt những con dốc và tìm đến bản làng. Liệu còn ai nhớ những giai điệu cũ này, ngoài mẹ Kha. Đã lâu rồi Kha và chị cũng không còn nghe mẹ hát những câu này, biết đâu mẹ cũng chẳng còn nhớ.
Chị biết Kha cố tình hát sai một vài chỗ, nó vẫn hay làm như vậy. Chỉ không biết tất cả những lý do của chuyện đó là gì, nhưng nó vẫn sẽ hát sai lời, ngân nga chệch choạc ở một số chỗ, ngắt nhịp tùy ý.
– Mình cứ lấy nước ở đây đi. Nước vẫn rất sạch, em muốn cả nhà mình sẽ dùng nước này để vo gạo, lau người hoặc nấu cháo.
Kha dừng hát, nó nghiêng mắt ngay cạnh mực nước sóng sánh. Không ai biết nước ở nơi nào chảy về hốc, nhưng nước sẽ vơi đi sau mỗi lần lấy đựng mang về. Nước mang về sẽ để nuôi những người trong nhà, nước mang về sẽ để rửa sạch và để vơi hết đi. Kha vẫn luôn nhìn chỗ đựng nước ở sân mỗi buổi sáng, và tự hỏi, chỗ nước ít ỏi này sẽ còn dùng được đến khi nào.
Kha cảm nhận từng dòng nước mát ôm lấy bờ lưng và trượt về dưới lại hòa vào hốc nước. Nước bắn vào đá, thấm vào các kẽ hở rồi theo xuống dưới lại hòa vào hốc nước. Chị tựa lưng vào một chỗ đá hõm, nhìn Kha vục mặt xuống nước. Rồi nó ngước lên, nước đi qua gương mặt nó thành từng đợt. Nhưng nước vẫn không ngừng chảy, gương mặt Kha ướt đẫm. Dòng nước này hòa vào dòng nước kia, lâu rồi chị mới thấy Kha khóc.
– Em thường suy nghĩ và có những lần thấy ghét chị. Quần áo em mặc đều là của chị. Quần áo gì mà rộng và nhiều lần em suýt vấp ngã. Cả tiếng ru của mẹ dành cho em cũng chỉ là những ngân nga đứt quãng vì chạy đi lo lắng cho chị. Em nghĩ mẹ đã hát rất hay khi ru chị ngủ lúc còn bé. Bát cháo của chị và em như nhau nhưng lúc nào chị được thêm một ít nước. Vào những mùa như thế này, mẹ hay tắm cùng em để nhường nước cho chị.
Chỗ nước xung quanh người chị lúc này không có một chút xáo động. Chị nhìn sang Kha, trong hốc đá, vai nó rung lên và rồi chậm dần đến khi dừng hẳn. Mọi thứ diễn ra nhanh đến mức chị không biết đây là những gì Kha vừa nói ra thành lời hay là chị nghe thấy được từ trong lòng nó.
– Hốc nước này, em sẽ nhường nó cho chị và em sẽ tìm một nơi khác. Ngay gần đây thôi, em chắc chắn sẽ tìm ra hốc nước của em mà.
Rồi Kha tiến về chỗ mép nước, nâng cao đùi bước dứt khoát lên bờ đất. Nước từ tóc nó chảy ào xuống và phì phọp dưới bàn chân. Phút chốc mực nước trong hốc đột ngột hạ xuống dưới eo khiến chị đỏ mặt như một lớp vải vừa trôi khỏi người. Chị cứ đứng yên như thế nhìn Kha mặc lại quần áo, mặc cho tóc thấm ướt lưng. Tấm áo lớn hơn nhiều so với tấm lưng Kha, như chị vẫn luôn biết điều đó. Đó là áo của chị, như Kha vẫn luôn biết điều đó. Kha lại đeo lên vai đồ lấy nước của mình, rồi chỉ còn lại cái bóng chầm chậm lách qua phiến đá phía trước. Khung cảnh trả lại chị sự yên tĩnh, không khí đặc quánh ở phía xa bị nhốt bên ngoài hốc nước.
Chị bị hốc nước giữ lại, những lời từ Kha bị hốc nước giữ lại. Nó va đập vào nhau theo một kiểu trật tự chị không lường trước được. Nó không có điểm xuất phát nhưng rồi nó ở đâu đó ngộn ở dưới chân chị rồi nhào lên. Chị lại thấy nó mắc võng trên nóc hốc đá rồi lại giáng xuống tạo thành một xoáy nước kỳ dị. Cuối cùng nó luồn ra phía sau xô chị mất thăng bằng rồi úp mặt xuống dòng nước.
Chị nhìn thấy đường viền của hai chân mình, nó mờ dần và tối như làn khói. Hốc nước này giờ đã trở thành của chị. Chị có thể mặc sức làm bất kỳ điều gì ở đây vì nó đã là của chị. Không gian này, thời gian này và cả tâm trí này đều là của chị. Có lẽ chị sẽ thử hát một chút, chị sẽ hát theo cách chị vẫn hát. Giọng hát chị giống mẹ, từng quãng ê a đều hơi với những chỗ xuống giọng cuối câu. Chị luôn ước có thể giống như Kha, được hát theo cách mình muốn hát. Rồi tự chị cũng nhận ra rằng ngoài cách hát ấy, chị không thể hát khác đi được.
Không chỉ chuyện hát, chị nhận ra chị và Kha khác nhau nhiều hơn chị vẫn luôn nghĩ. Cả về chuyện nghĩ, chị còn không biết chị có thể suy nghĩ ra được điều gì khác. Chị không biết cách thể hiện sự khó chịu như Kha khi mẹ sai hai chị em đi lấy nước về cho bố phung phí. Chị không biết đó có phải là điều mà hai chị em nên làm và hai chị em có cần phải làm như vậy hay không.
Thậm chí chị cũng không biết cách ghen tị như Kha. Chị sẽ ghen tị với ai bây giờ, với mẹ hay với Kha, hay với bố hay với mấy con sâu bò quanh viền một cái lá. Và chị sẽ lấy điều gì để mang ra mà ghen tỵ đây, chị không biết chị có gì và thiếu gì. Chị biết con đường dẫn về bản làng mùa này nhiều đá sỏi và khô khốc. Nó hẳn thiếu cơn mưa. Chị biết bể nước ở nhà đã gần cạn đến mức chị nghe rõ mồn một tiếng gáo va vào thành bể mỗi khuya bố trở về. Nó hẳn thiếu nước sạch. Chị biết Kha gần đây không thường cười và hát nhiều nữa. Nó hẳn thiếu một thứ gì đó.
Chị nghĩ rằng cùng đi lấy nước với Kha sẽ làm cho những chuyện kia không còn bị thiếu nữa. Chị nhìn lên trên bờ đất, quần áo và đồ lấy nước của chị nằm im không có câu trả lời. Một lát nữa thôi chị sẽ lên mặc quần áo và quay về nhà, mang theo nước để đổ vào bể. Rồi mùa khô sẽ qua, mặt đất sẽ dần đậm màu và gió bắt đầu thổi trên nóc nhà từ sáng sớm. Sâu non sẽ nở ra, đục vào bên trong những cành cây để ăn bột rồi lớn lên.
Và đó là khi mùa mưa đến, mưa xối xả khắp con đường sợi chỉ, khắp các bụi lá, tưới vào đám đá lởm chởm và cả bản làng. Hốc nước này hay tất cả những hốc nước im lìm khác ở quanh đây sẽ bị lãng quên. Chúng sẽ ngồn ngộn nước và thậm chí tràn ra khỏi hốc và làm sũng một cách đầy phung phí cho vùng đất nhỏ ấy và mớ cây lá xung quanh.
Chị thấy hụt hẫng, không chỉ vì nghĩ đến chuyện hốc nước, nhớ lại những câu Kha nói trước khi rời hốc nước này:
– Chị có tìm đến hốc nước này ngay cả khi không để lấy nước? Khi ngoài trời thì đang mưa xối xả và bể nước ở nhà đã đầy tràn. Những món đồ đạc dùng để đi vào núi lấy nước đã nằm im lìm trong một góc nhà, khô và đóng đầy bụi. Khi mẹ cũng chẳng buồn để ý là mình tắm gội lâu và phung phí nước như thế nào. Và đó cũng là khi chị bắt đầu nghĩ về điều gì đó kỳ diệu hơn gấp vạn lần bất kỳ chỗ nào xung quanh những đám đá chán ngắt này.
Đâu đó trong giấc mơ nửa đêm về sáng, đã có khi nào chị được một lần được tắm mình dưới hốc nước như thế này, hay chưa.
NGUYỄN ANH NHẬT
