(VNGL – Tản văn). Tháng Tư, nắng như đổ lửa, tôi rời thành phố về với mẹ để tìm chút hương đồng gió nội. Đường về với mẹ bao giờ cũng gợi lên trong tôi nhiều cảm xúc, nhất là nghĩ đến lúc sẽ được xì xà xì xụp thưởng thức những món quà quê, cùng một vài người bạn gắn bó từ thời quàng khăn đỏ. Quê tôi giống như một thung lũng nhỏ, bốn bề là núi, bây giờ dù đường xá nhà cửa đã khang trang hiện đại không thua kém bất cứ một đô thị nào trong cả nước, thì với tôi, cái thung lũng nho nhỏ ấy vẫn cực kì quê kiểng bởi những món ăn chưa bao giờ thay đổi như bánh hỏi, bánh dây, bánh bèo, bánh lá, banh canh, bánh xèo vỏ, ốc hút… và bánh canh chính là món ăn khoái khẩu của tôi.
Chẳng biết có phải vì rốn đất trung du đặc biệt này đã mang đến cho hạt gạo quê tôi cái vị ngọt thanh, thơm đậm hương đồng gió nội hay không mà vỏ bánh canh được làm ra lại ngon đến thế? Những sợi bánh mới làm ra tơi và phủ một lớp áo bột gạo trắng mịn màng, chạm tay vào là cảm nhận được ngay cái mát lạnh, mềm mượt đến nao lòng. Chục năm trước, một góc nhỏ trong chợ Mộc Bài sẽ là nơi quen thuộc tôi tìm đến, ngay buổi sáng đầu tiên về với mẹ. Ở đó, có gánh bánh canh cô Hiền, có tuổi thơ tôi và ký ức của bao người dân quê tôi. Vì tuổi cao, cô Hiền nghỉ bán và truyền nghề lại cho cô con gái lớn nhưng hình như gánh hàng bánh canh của cô chỉ còn là “huyền thoại”. Tôi nhớ như in mùi vị bánh canh dân dã đặc trưng không trộn lẫn mà cô Hiền gần như dành trọn tâm huyết và cả cuộc đời mình vào đó. Một tô bánh canh chỉ có sợi bánh, lác đác thịt băm và chả cá cắt nhỏ kèm dăm cọng hành tươi, một thìa dầu ớt vàng ươm cay xè vậy mà chỉ cần đi muộn sau bảy giờ sáng là không còn cơ hội được thưởng thức. Tôi không thể diễn tả lại trọn vẹn cái mùi vị ấy, dù nó vẫn luôn phảng phất trong tâm trí và vị giác của mình, nhưng tôi tin mình là một trong những người may mắn từng được bưng tô bánh canh cô Hiền giá chỉ có năm nghìn đồng, nóng hổi, mà hít hà, mà mãn nguyện. Bây giờ, nhiều người bán món ăn này thêm vào những phụ phẩm chất lượng như xương sườn, chân giò, cá lóc, chả cá nhìn bắt mắt hơn, giá vẫn rẻ nhưng vị quê thì đã khác nhiều rồi.
Không biết tự lúc nào, cái con bé từ nhỏ đến lớn là tôi chỉ biết học hành, nhảy múa hát ca, làm thơ, viết lách linh tinh và làm nhiều thứ việc linh tinh khác nữa, cho đến khi tốt nghiệp đại học, lập gia đình rồi mới mày mò tập nấu ăn lại có sở trường nấu món bánh canh, mà phải là nấu từ vỏ bánh canh mua ở chợ Mộc Bài quê mới chịu. Thế nên, hành trang của tôi, sau mỗi lần về thăm mẹ, thể nào cũng có dăm ký vỏ bánh canh vừa để biếu bạn vừa để dành trong ngăn đá, mỗi khi thèm vị quê lại lăn vào bếp. Mỗi lúc chuẩn bị nguyên liệu nấu bánh canh, tôi lại nhủ thầm, bạn có thể bắt đầu muộn nhưng nếu bạn thực lòng yêu thích và đam mê một điều gì đó, cuộc sống sẽ dạy bạn biết cách chinh phục nó. Nghe có vẻ to tát và triết lý nhưng thực tế là vậy. Tôi đã trở thành một người phụ nữ của gia đình thực thụ, biết chế biến nhiều món ăn đơn giản mà ngon miệng cho những người thân yêu của mình, từ sự mời gọi của mùi vị bánh canh quê nhà, từ những gì chân quê nhất mà tôi đã từng gắn bó, khi còn thơ bé.
Người ta thường nói rằng, khi có tuổi chúng ta hay hoài niệm, hoài niệm không phải để tiếc nuối mà để nhận ra, những điều nhỏ bé mà ta từng lãng quên lại chính là điểm tựa vững chắc cho ta trở về với cội nguồn để tự hào, để hạnh phúc vì ta đã được lớn lên ở một vùng quê như thế. Thung lũng nhỏ giữa bốn bề là núi, quê tôi có cái tên gọi luôn nhắn nhủ tôi, dù có đạt đến đỉnh cao nào, dù có thưởng thức bao nhiêu cao lương mĩ vị trên đời cũng đừng đánh mất vị quê từ tô bánh canh mộc mạc, rất đỗi bình thường ấy.
Cái tên nhắc nhớ mãi những ân tình – Hoài Ân!
TRẦN THU HÀ