(VNGL – Đất và người Gia Lai). Năm 2016, tôi có dịp sang Nhật Bản cùng đoàn công tác của tỉnh. Khi ấy là tháng Tư, đúng mùa hoa anh đào nở rộ. Vì thế, ấn tượng sâu đậm nhất của tôi ngay khi đặt chân đến Tokyo chính là sắc hoa anh đào. Tôi đã say mê đứng ngắm những cây hoa anh đào nở dọc đường phố, trong các công viên và ven những dòng sông chảy qua thành phố.
Có những con đường mà hai bên là hai hàng cây anh đào vươn cành giao nhau, tạo thành mái vòm hun hút, ken đầy những cánh hoa hồng phớt, nhụy đỏ, trông như đường hầm hoa anh đào rực rỡ. Cảnh sắc huyền ảo ấy khiến tôi ngỡ như mình đang bước ra từ một câu chuyện cổ tích. Đứng trước vẻ đẹp của hoa anh đào, tôi thầm ước quê hương mình rồi cũng có những hàng anh đào nên thơ như thế.
Và tôi nghĩ ngay đến Vĩnh Sơn. Những năm công tác ở Vĩnh Thạnh, tôi thường lui tới vùng đất này. Nằm ở độ cao trên 800m so với mực nước biển, Vĩnh Sơn có khí hậu mát mẻ quanh năm, nhiệt độ trung bình dao động từ 22,80C đến 25,60C; mùa đông có khi xuống khoảng 100C. Nơi đây còn có hồ thủy điện rộng 280 ha, dung tích 34,6 triệu m3, nước dâng đầy, trong xanh. Vĩnh Sơn vẫn giữ được nét đẹp hoang sơ. Có những hôm mây sà xuống thấp như màn sương mỏng phủ kín mặt hồ và núi rừng trông chẳng khác nào như Đà Lạt. Tuy không lạnh bằng Nhật Bản, nhưng với điều kiện tự nhiên ấy, tôi tin rằng Vĩnh Sơn hoàn toàn có thể trồng được hoa anh đào.
Từ suy nghĩ đó, huyện Vĩnh Thạnh và Công ty TNHH Lâm nghiệp Sông Côn được giao triển khai kế hoạch trồng hoa anh đào tại Vĩnh Sơn. Bước đầu, đơn vị tiến hành nghiên cứu, di thực giống mai anh đào Đà Lạt về trồng thử nghiệm. Đầu năm 2017, công ty mua 150 cây giống cao khoảng 1m, đường kính gốc 1cm. Vì cây còn nhỏ, phải chờ lâu mới ra hoa nên công ty mua thêm 20 cây trưởng thành đã có hoa về trồng. Kết quả, chỉ năm sau cây đã nở, chứng tỏ khí hậu Vĩnh Sơn khá phù hợp với giống mai anh đào.
Sau thành công bước đầu ấy, tỉnh tiếp tục đặt vấn đề trồng hoa anh đào Nhật Bản tại Vĩnh Sơn. Cuối năm 2017, tỉnh mời ông Nishiyama, chuyên gia về hoa anh đào, đến khảo sát khí hậu và thổ nhưỡng địa phương để chọn giống phù hợp. Sau một tháng nghiên cứu, ông đề xuất 5 giống sakura có triển vọng thích nghi tốt. Tiếp đó, tỉnh cử hai cán bộ sang Nhật Bản học tập kỹ thuật trồng và chăm sóc hoa anh đào.
Đầu năm 2018, tỉnh đặt mua 200 cây sakura từ Nhật Bản gồm 5 loại giống đã chọn: 1). Purunus lannesiana var. speciosa; 2). Purunus kanzakura; 3). Purunus lannesiana cv. Kawazu-zakura; 4). Purunus lannesiana cv. Tairyo-zakura; 5). Purunus kanzakura cv. Oh-kanzakura. Việc nhập khẩu kéo dài gần một năm do phải hoàn tất giấy phép của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam, đồng thời phía Nhật Bản cũng quản lý rất chặt chẽ nguồn giống cây trồng. Đến tháng 01.2019, những cây giống đầu tiên mới về tới Bình Định.
Cây giống hoa anh đào khác hẳn hình dung thông thường của nhiều người. Chúng chỉ to bằng ngón tay, thân được cắt ngắn còn khoảng 50 – 60 cm, bộ rễ cũng cắt gọn và rửa sạch hoàn toàn, không còn dính một tí đất nào. Sau khi đem ươm xuống đất, phải từ 30 đến 45 ngày cây mới bắt đầu nảy chồi, ra lá.
Năm 2019, UBND tỉnh Bình Định phê duyệt quy hoạch Khu du lịch sinh thái nghỉ dưỡng tại Vĩnh Sơn với diện tích 28,5ha. Theo đó, dự án trồng hoa anh đào, mai anh đào và phượng tím quanh hồ A cũng được thông qua. Đầu năm ấy, tỉnh đầu tư xây dựng tuyến Đường Hoa Anh Đào dài 800m bên hồ A thuộc hồ thủy điện Vĩnh Sơn.
Ngày 16.10.2020, TS. Kato Hitoshi, Chủ tịch Hội Hữu nghị Nhật – Việt thành phố Sakai, thành viên Hội đồng Tư vấn phát triển tỉnh Bình Định, đã tặng Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Bình Định lần thứ XX 1.000 cây hoa anh đào Nhật Bản để trồng tại đường Hoa Anh Đào và khu du lịch xã Vĩnh Sơn. Tỉnh đã tiếp nhận số cây này thành hai đợt vào các năm 2021 và 2022.
Nhân chuyến thăm Nhật Bản của Thủ tướng Phạm Minh Chính vào tháng 11 năm 2021, với sự chứng kiến của Thủ tướng, ông Kato Hitoshi tiếp tục trao tặng tỉnh Bình Định 10.000 cây hoa anh đào. Từ tháng 2.2023 đến tháng 2.2026, tỉnh đã tiếp nhận hơn 2.000 cây; số còn lại sẽ tiếp tục được chuyển giao trong những năm tới.
Tháng 6.2023, lãnh đạo tỉnh Bình Định ký kết thỏa thuận hợp tác với thị trấn Yoshino, tỉnh Nara (Nhật Bản) về phát triển hoa anh đào tại huyện Vĩnh Thạnh. Cuối năm 2023, các chuyên gia Nhật Bản đã đến Vĩnh Sơn để chia sẻ về kinh nghiệm trồng và chăm sóc hoa anh đào; đồng thời thị trấn Yoshino cũng tặng thêm 100 cây giống cho địa phương.
Đến nay, hơn ba nghìn cây hoa anh đào đã được trồng trên địa bàn xã Vĩnh Sơn, tập trung ở Đường Hoa Anh Đào tại trung tâm xã và các thôn K3, K2, K8… Ở các thôn, cây được trồng trước nhà dân, dọc hai bên đường và trong khuôn viên trường học.
Mùa hoa anh đào ở Vĩnh Sơn thường vào tháng Hai, tháng Ba hằng năm. Vào mùa này, khắp bản làng đều rực rỡ sắc hoa. Ngoài hoa anh đào, nơi đây còn có mai anh đào, phượng tím, cẩm tú cầu, đào Bắc… khiến Vĩnh Sơn như một khu vườn lớn ngập tràn sắc hoa bốn mùa.
Ngày nay, Vĩnh Sơn đã trở thành điểm du lịch hấp dẫn. Du khách thập phương thường tìm đến để ngắm hoa, tận hưởng bầu không khí mát mẻ, trong lành, đặc biệt vào mùa hoa anh đào nở rộ, đông vui như ngày hội. Các dịch vụ du lịch cũng dần hình thành theo phong cách miền núi như homestay, quán cà phê, dịch vụ cho thuê trang phục truyền thống để chụp ảnh lưu niệm. Ngày hội Hoa anh đào Vĩnh Sơn lần đầu tiên được tổ chức đã thu hút hơn 10.000 lượt khách đến tham quan, nghỉ dưỡng.
Hoa anh đào, ngay từ cái tên đã gợi lên cảm giác dịu dàng, dễ thương và ấm áp, phảng phất chút lãng mạn, mộng mơ. Nếu ai còn chưa một lần biết đến sắc hoa ấy, xin mời lên “xứ” hoa đào Vĩnh Sơn.
Ai lên xứ hoa đào đừng quên bước lần theo đường hoa
Ai lên xứ hoa đào dừng chân bên hồ nghe chiều rơi.
Nghe hơi giá len vào hồn người chiều xuân mây êm trôi
Lâng lâng trong sương khói rồi bàng hoàng theo khói sương
Ôi màu hoa anh đào như môi hồng người mình yêu(*)
NGUYỄN THANH TÙNG
(Nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Bình Định)
(*) Một số đoạn trong bài hát “Ai lên xứ anh đào” của nhạc sĩ Hoàng Nguyên.
