(VNGL – Chân dung văn nghệ sĩ). Tây Nguyên là vùng đất mới nhưng đầy tiềm năng về chất liệu cho thi ca và âm nhạc. Những tác phẩm tạm gọi “địa danh ca” lại là những tình ca để đời mỗi khi nhắc đến các phố núi điển hình của cao nguyên như: Đà Lạt, Buôn Ma Thuột, Pleiku… Ngày nay, khi nói đến Đà Lạt mộng mơ, người ta thường ngâm nga bài ca Đà Lạt hoàng hôn của Minh Kỳ và Dạ Cầm; hay về phố núi Pleiku nên thơ ai cũng nhớ đến các sơn nữ “má đỏ môi hồng” với tác phẩm Còn chút gì để nhớ của Phạm Duy (thơ Vũ Hữu Định); và đến thủ phủ cà phê Ban Mê, mọi người đều nghe đến một giai điệu sôi động khá điển hình “Còn thương nhau thì về Buôn Ma Thuột” của Nguyễn Cường. Như vậy, có người hỏi, còn một phố núi cổ kính bên dòng sông chảy ngược – Đăk Bla, có bản tình ca nào được phổ biến? Có một bài ca mượt mà được mọi người yêu mến viết vào những năm 80 của thế kỷ trước, đó là Tình ca Măng Đen của nhạc sĩ Ngọc Tường – một nghệ sĩ sống và làm việc ở Pleiku – Gia Lai. Măng Đen là địa danh của tỉnh Kon Tum (cũ), nay thuộc tỉnh Quảng Ngãi – nơi được ví như Đà Lạt thứ hai.
Nhạc sĩ Ngọc Tường, sinh năm 1954, có tên đầy đủ là Huỳnh Ngọc Tượng, quê gốc ở huyện Phù Cát, Bình Định (nay là xã Phù Cát, tỉnh Gia Lai). Anh từng học Trường Sư phạm Quy Nhơn trước năm 1975, nơi mà nhạc sĩ Trịnh Công Sơn từng học sư phạm khóa I (1963-1964) và nhạc sĩ Tôn Tấn Lập (khóa 1965-1966). Vốn có năng khiếu âm nhạc và tự học đàn guitar từ nhỏ nên khi vào ngành Sư phạm, anh thường xuyên tham gia vào đội văn nghệ của giáo sinh nhà trường. Anh kể lại một kỷ niệm: Hồi ấy, nhà trường cấm giáo sinh để râu và tóc dài. Anh thì thích để râu. Lãnh đạo nhà trường thấy anh có máu nghệ sĩ, chơi trong ban nhạc giáo sinh nên ra điều kiện “Phải thể hiện một ca khúc đạt chất lượng thì được đặc cách!”. Mấy ngày sau, anh tự đàn hát trước các đồng môn và thầy cô một tình khúc yêu thích, được mọi người tán thưởng…
Sau ngày thống nhất đất nước, Ngọc Tường không tiếp tục với nghề dạy học mà dấn thân vào con đường nghệ thuật. Anh tham gia vào Đoàn nghệ thuật Đam San của tỉnh Gia Lai – Kon Tum (cũ) với vai trò sáng tác và tổ chức biểu diễn cùng với các nghệ sĩ từ trong kháng chiến trở về như: Nghệ sĩ Nhân dân Y Brơm, Nghệ sĩ Nhân dân Xuân La… Vừa làm việc vừa học tập với sự nỗ lực không ngừng, sau khi tốt nghiệp Nhạc viện, Ngọc Tường được kết nạp vào Hội Nhạc sĩ Việt Nam và được tín nhiệm giữ trọng trách Phó Giám đốc, rồi Giám đốc Đoàn Nghệ thuật Đam San (sau này là Đoàn Ca múa nhạc tổng hợp Đam San). Có một nhiệm kỳ, nhạc sĩ Ngọc Tường được UBND tỉnh điều động về làm Hiệu trưởng Trường Trung cấp Văn hóa Nghệ thuật tỉnh Gia Lai (cũ), nơi đào tạo nhiều nghệ sĩ thuộc lĩnh vực ca -múa – nhạc cho các tỉnh Tây Nguyên.
Sự nghiệp sáng tác của Ngọc Tường sau gần 30 năm ở mảnh đất cao nguyên đã để lại nhiều dấu ấn. Đầu tiên là đêm nhạc Ngọc Tường với chủ đề “Tình yêu cao nguyên” do nhạc sĩ Nguyễn Cường làm đạo diễn cùng với sự góp mặt của các ca sĩ nổi tiếng: Ngọc Khuê, Hồ Quỳnh Hương… vào mùa hè năm 2008, tại thành phố Pleiku do UBND tỉnh Gia Lai phối hợp cùng Hội Nhạc sĩ Việt Nam tổ chức. Những bài tình ca tiêu biểu của nhạc sĩ Ngọc Tường: Tình ca Măng Đen, Pleiku chưa xa đã nhớ, Xin gọi tên Ya Ly, Pleiku thân yêu… đã được các ca sĩ và chính tác giả thể hiện một cách sống động, mượt mà trước công chúng. Hàng chục ca khúc mang dấu ấn cao nguyên với âm hưởng đại ngàn, bản sắc đặc thù của buôn làng, tiếng cồng chiêng, điệu xoang trong các lễ hội đã lặng lẽ, tự nhiên đi vào lòng người.
Giới chuyên môn âm nhạc đánh giá, hầu hết các ca khúc của Ngọc Tường thiên về phong cách trữ tình với giai điệu mềm mại, không có nhiều cách tân trong cấu trúc hoặc hòa thanh. Anh biết khai thác chất liệu dân ca bản địa của người Jrai, Bahnar vào ca khúc tạo nên âm hưởng cao nguyên nhưng không quá cao trào, phá cách như nhạc sĩ Nguyễn Cường. Ca từ trong các bài hát của anh chân phương, gần gũi nên dễ thuộc, dễ nhớ, phù hợp với phong trào văn nghệ quần chúng địa phương.
Ca khúc Tình ca Măng Đen của anh đang được nhiều ca sĩ hát ở các liveshow như Hoàng Yến, Thanh Quý, Bùi Thu Huyền… tuy giai điệu mang chút hơi hám dân ca xứ Nghệ với ca từ ngọt ngào, đằm thắm nhưng được diễn đạt bởi chàng trai xứ Nẫu khiến nhiều người ngạc nhiên: “Em lên với Măng Đen/ Nơi lắm mưa nhiều gió/ Mang theo nắng đồng bằng/ Nghệ Tĩnh ở trong tim…”. Bản tình ca này xuất hiện trong hoàn cảnh những năm sau ngày giải phóng với bao chàng trai, cô gái Nghệ Tĩnh lên Tây Nguyên “ươm hạt tình yêu” để tạo nên: “Mênh mông rừng thông xanh/ Mang tình em mưa nắng…”. Ngày nay, Măng Đen đã và đang nổi tiếng về du lịch sinh thái và du lịch tâm linh; và nơi ấy dưới vòm thông xanh rì rào, bản tình ca của Ngọc Tường vẫn tưới mát bao tâm hồn du khách. Nếu như phải lựa chọn một trong những tình khúc nổi tiếng nhất trong tập ca khúc của Ngọc Tường thì tôi tin chắc là công chúng sẽ “bỏ phiếu” cho Tình ca Măng Đen.
Một tác phẩm tiêu biểu khác của nhạc sĩ Ngọc Tường viết về mảnh đất cao nguyên Pleiku yêu quý của mình, nơi anh gắn bó và trưởng thành, nơi mà anh tâm sự trong tình khúc “…Tháng năm đã qua đi bao thăng trầm, buồn vui để có một tình yêu ngưng cánh chim ngàn phương, để có một cao nguyên yêu quý nhớ thương, để có một Pleiku neo bến trái tim…”. Tuy ngôn từ trong ca khúc không nhiều, không dàn trải nhưng có chọn lọc, cô đọng và chân tình khiến người nghe có cảm xúc, kết nối được với tình cảm thăng hoa của tác giả. Nếu so với ca khúc Pleiku thân yêu cùng tác giả với lời mở đầu: “Anh ơi có yêu em/ Hãy về cùng phố núi/ Nơi tình yêu vẫy gọi…”, cũng chất nặng đầy “tình” và mang đậm chất trực ngôn chân phương của người sơn nữ. So với ca khúc Pleiku chưa xa đã nhớ thì ca từ dù có sự chọn lọc nhưng chưa lắng đọng bằng… Tuy vậy, “cặp song sinh” ca khúc về Pleiku của Ngọc Tường vẫn luôn được mọi người yêu thích mỗi khi có dịp đến phố núi.
Ngoài những ca khúc đơn tuyến (sở trường), Ngọc Tường còn viết hợp xướng cho Đoàn nghệ thuật Đam San, trong đó nổi bật là hợp xướng Âm vang Đam San. Đây là hợp xướng tiêu biểu, sử dụng chất liệu sử thi Tây Nguyên tạo nên âm hưởng hùng tráng của đại ngàn, ghi đậm dấu ấn cho đoàn nghệ thuật có bề dày thành tích với bản sắc đặc thù Tây Nguyên một thời…
Bên cạnh một nghệ sĩ sáng tác với những bản tình ca nổi tiếng về vùng đất bazan lộng gió, nhạc sĩ Ngọc Tường còn là một cán bộ quản lý góp phần đưa Đoàn nghệ thuật Ca múa nhạc tổng hợp Đam San phát triển, tiếp nối những thành tựu nghệ thuật từ những năm kháng chiến của dân tộc, giữ vững bản sắc nghệ thuật truyền thống Tây Nguyên, một người thầy góp phần đào tạo nên những thế hệ nghệ sĩ trẻ, trong đó có nhiều người được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú.
Nhạc sĩ Ngọc Tường là mẫu nghệ sĩ hướng nội, luôn giữ thế cân bằng, mềm mại, trọng nghĩa khí, ít phô trương. Điều đó, cũng làm nên phong cách sáng tác của anh được thể hiện trong giai điệu, tiết tấu qua các ca khúc để đời…
BÙI QUANG VINH
