(VNGL – Văn trẻ). Tan tầm, tôi đứng giữa dòng người hối hả, có những quãng dừng đèn đỏ dài dằng dặc, nắng muộn dội xuống mặt đường thứ ánh sáng gắt gỏng, lòng tôi lại quặn thắt nhớ quê nhà. Những buổi chiều quê tĩnh lặng, nơi thời gian dường như ngưng đọng bên những tàu lá chuối đong đưa sau vườn. Nắng đổ lên một màu vàng mật ong sóng sánh, lấp lánh trên tầng lá xanh rồi từ từ lẩn khuất sau lũy tre già.
Đó là những buổi chiều quê hây hẩy hương đồng gió nội, tôi ngồi buông thõng chân bên chiếc cầu tre mát rượi, phía bên kia chái bếp nhỏ xíu nép mình bên hông nhà lớn hiện lên như một mảnh ký ức dịu dàng nhất. Nơi ấy, có bóng dáng mẹ tảo tần lui cui giữa làn khói bếp thơm mùi củi, rơm rạ. Từng lọn khói trắng chập chờn bay lên từ mái rạ, rồi chậm rãi tan đi vào khoảng không gian đang chuyển mình sang sắc sẫm của đất trời. Tôi đứng dậy, hít căng lồng ngực cái hương vị nồng đượm quê mùa xứ sở. Giữa phố thị bụi bặm, những hình ảnh đơn sơ ấy tự bao giờ đã neo lại trong tâm trí, tựa như một góc vườn lặng lẽ mà tôi luôn muốn quay về trú ngụ. Để rồi, chỉ cần một vệt nắng muộn đi lạc trên phố, tôi lại mường tượng thấy mình đang ngồi dưới mái hiên xưa, nghe tiếng mẹ gọi cơm giữa buổi chiều tà, thấy mọi mệt mỏi của cuộc thiên di bỗng chốc nhẹ bẫng như khói mây…
Trong ký ức của đứa trẻ làng quê năm ấy, đẹp nhất có lẽ là những buổi chiều mùa hè thênh thang nắng đổ. Đó là những ngày triền đê lộng gió, nơi lũ trẻ chúng tôi được mặc sức thả mình vào những giấc mơ xanh. Khi ấy, nhà nào cũng có dăm con trâu, con bò làm bầu bạn. Chăn trâu với tôi chẳng phải là nỗi nhọc nhằn, mà là những giờ phút được tự do giữa đồng bãi mênh mông. Khi mặt trời bắt đầu nghiêng bóng, trâu bò no cỏ lững thững bước về trên con đường mòn, tiếng lục lạc lanh canh hòa cùng tiếng sáo diều chấp chới giữa tầng không. Tôi ngồi ngất nghểu trên lưng trâu, cảm nhận hơi ấm từ lớp da sần sùi của nó truyền qua lòng bàn chân, miệng ê a khúc đồng dao không đầu không cuối. Những buổi chiều như thế, tôi thấy mình như một cánh chim nhỏ, cứ thế bay bổng giữa miền cổ tích của riêng mình, mặc cho bụi thời gian sau này có phủ mờ đi ít nhiều thực tại…
Khi bóng tối bắt đầu phủ sẫm lên những tán cây duối già, làng quê chìm vào tĩnh lặng dịu êm. Khác với cái gắt gỏng của phố thị, bóng tối ở quê thật hiền lành, tựa như một lớp nhung mềm bao bọc lấy vạn vật. Chúng tôi ngồi bên hiên nhà, giữa hơi chè xanh thơm nồng từ chén nước của ông, nghe bà kể chuyện đời xưa bằng giọng trầm bổng quyện hương trầu cau nồng nàn. Những vì sao lúc ấy dường như cũng sà xuống thật thấp, lấp lánh như những đôi mắt bạn bè đang nhìn xuống lối nhỏ thân quen đầy hương cỏ dại.
Bây giờ, làng cũ đã khác. Những cánh đồng từng rập rờn sóng lúa giờ chỉ còn thấp thoáng trong những giấc mơ chập chờn. Không còn những đống rơm vàng ủ nắng, cũng chẳng còn làn khói lam chiều vương vít trên mái rạ xưa. Người ta nhóm lửa bằng những tiện nghi hiện đại, sạch sẽ và nhanh chóng, nhưng cái mùi khói nồng đượm từng làm cay sè mắt tuổi thơ chúng tôi cũng theo đó mà tan loãng vào hư không.
Nỗi nhớ về những buổi chiều quê giờ đây tựa như một khoảng lặng mênh mông trong lòng kẻ thiên di. Nhưng tôi biết, dẫu cuộc sống có cuốn xoay vội vã đến đâu, cái sắc vàng hoàng hôn đậu trên rặng tre già và dáng mẹ gầy trong buổi chiều nhập nhoạng vẫn luôn ở đó, lặng lẽ chờ đợi. Nó như một mạch ngầm âm thầm chảy phía dưới lớp bụi bặm của phố thị, để mỗi khi mỏi mệt, tôi lại tìm về an trú trong cái tình quê mộc mạc, thấy lòng mình được tưới mát bằng những mảnh ký ức nguyên sơ chẳng thể phôi pha.
NGUYỄN THỊ NGỌC LINH
