(VNGL – Tản văn). Ngã ba Cheo Reo nhộn nhịp buổi tan tầm. Tôi lao xe vun vút, chạy trốn khỏi sự chộn rộn của một ngày mệt nhoài để về nhà. Tôi nhớ mẹ với những ngày xa quê.
“Những ngày biến động”, đó là cách tôi gọi tên trước những biến đổi thời cuộc. Mỗi cuộc cách mạng, mỗi sự đổi thay, tất cả đều hướng đến những điều tốt đẹp hơn. Mọi thứ hôm nay rồi sẽ trở thành ký ức, thời gian chính là câu trả lời.
Ngày xóa bỏ bao cấp, tem phiếu, mẹ tôi nghỉ dạy. Cả gia đình đùm túm nhau vào Tây Nguyên làm kinh tế mới. “Nơi khỉ ho, cò gáy, rừng thiêng nước độc” là tất cả những gì mà mà cô giáo trẻ ngày ấy hình dung về miền đất mới. Trong tâm thức của người làng hồi ấy, xa quê cha đất mẹ là điều gì đó ghê gớm vô cùng. Nơi ấy có họ tộc, xóm giềng tắt lửa tối đèn có nhau, là nơi chôn nhau cắt rốn.
Những chuyến xe Bắc – Nam ọp ẹp, chen chúc, không chỉ người mà heo, gà, ngan ngỗng, rau quả… tất tần tật những gì có thể mang theo. Hồi ấy, dọc ngã ba lưa thưa nhà. Chư Sê được bao quanh đồi núi, cỏ cây um tùm chằng chịt. Mẹ nhớ lại những ngày chưa có điện, tắt ánh mặt trời, cả nhà chẳng dám ra khỏi cửa. Bóng tối như nuốt chửng không gian, le lói chấm đèn dầu. Bốn bề cỏ cây, chim kêu, cú réo. Lũ muỗi vo ve từng đàn, tiếng thạch sùng khản đặc vọng vào đêm. Thời gian đứng lặng chìm vào tận cùng khoảnh khắc. Đêm nằm, nghe từng hơi thở mình mà dấm dứt nhớ quê.
Mùa khô, những con đường đất bụi đỏ quạch, nhuốm cả bầu trời. Khi mùa mưa dầm kéo đến, mưa “thối đất thối trời”. Mưa bóng nhẫy những con đường trơn trượt. Lớp đất đỏ bazan được nhào quánh sệt như bột mì nhứt hảo hạng quấn chặt bánh xe. Cũng từ những giọt mưa đầu mùa ấy, hạt giống đầu tiên nảy mầm. Mẹ tôi đã mỉm cười “đất ni sống được, cha mi ạ”.
Từ miền Trung gió Lào, cát trắng, quanh năm hạn hán thiên tai, những đường cày sỏi đá, lần đầu trong đời, bố mẹ tôi thu một mùa bắp với những quả ú nụ đầy tay. Rồi từ ấy, những hoa màu, rau quả cứ thế đơm bông, kết trái, mùa nào thức nấy ăm ắp đầy sân phơi. Bởi đất đỏ bazan màu mỡ, khí hậu ôn hòa, bởi những giọt mồ hôi đổ xuống hay bởi những đêm trằn trọc không ngủ trong nước mắt của mẹ. Trời đất đã đặc ân cho những con người xa xứ, rời quê hương đến miền đất mới những hy vọng mới.
Nhoáng đó thôi, chập chờn trong những cơn mơ của mẹ. Đêm mơ về cõng ngoại giữa đường quê, í ới mùa trăng gọi nhau đi gặt. Tôi, đứa trẻ ngày nào sinh ra giữa ruộng khoai mùa giá buốt. Gói ghém đủ ấm nồng, trọn vẹn. Thấm thoát đã gắn bó với mảnh đất mới hơn ba mươi năm. Trái tim chưa bao giờ nguôi nỗi nhớ, niềm tự hào về mảnh đất đã bảo bọc, nuôi mình lớn lên. Nếu không có bùn làm sao sen thơm, nếu không trải qua gian khổ sao rèn giũa được sự kiên trì và trưởng thành.
Mùa rồi lại những mùa sang. Những đêm trăng vằng vặc trên xóm núi. Những mùa tưới xình xịch âm vang, đồi hoa phủ trắng, thơm rức cà phê. Quả chín mọng ngọt lành, vị đắng đầu lưỡi, hậu ngọt dư âm… Tất cả vừa vặn nỗi nhớ nhung. Để những ngày lăn lội mưu sinh giữa Sài Gòn vội vã, tôi ước mình được trở về tắm dưới một đêm trăng, gối đầu nằm nghe cha kể chuyện. Gió vi vu núi đồi, gió thì thào thao thiết. Hương cỏ cây núi rừng ướp vào từng thớ da thịt. Nỗi nhớ thôi thúc khát khao tôi trở về!
Hơn một lần, lập nghiệp, tôi xa núi. Có lẽ, cũng như mẹ xa quê ngày ấy! Tôi đã giả sử trăm vạn lần vì lý do gì mà phải đi, chỉ nghĩ thôi cũng đủ làm tim tôi nghẹn lại. Những nơi mình đã qua, người mình đã gặp, nơi nào lòng gắn bó, trái tim ắt sẽ đủ yêu thương và bao dung. Và nếu phải rời xa, tôi tin mình luôn có một quê hương để nhớ về!
TRÚC PHÙNG
